Click để phóng to hình

Dự án SMNR-CV đã có đóng góp quan trọng trong việc phổ biến phương pháp VDP-CDP thông qua hội thảo liên tỉnh khu vực miền Trung được tổ chức tại Huế vào tháng 12, 2004. Tham dự hội thảo có đại diện của Bộ KHĐT, đại diện 9 tỉnh miền Trung và một số dự án phát triển khác. Ngay sau hội thảo này, Ủy ban Nhân dân 3 tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế đã chính thức thành lập các “Nhóm Hỗ trợ VDP cấp tỉnh” trực thuộc Sở KHĐT các tỉnh. Chức năng, nhiệm vụ của các Nhóm Hỗ trợ VDP là hỗ trợ triển khai áp dụng phương pháp lập kế hoạch có sự tham gia ở một số địa bàn các huyện thí điểm dựa trên cơ sở phương pháp VDP-CDP. Từ đó, một số tổ chức tài trợ, các dự án hợp tác song phương và đa phương đã cam kết hỗ trợ việc triển khai áp dụng thực tế phương pháp này, cụ thể có dự án Giảm nghèo miền Trung của ADB và nhiều dự án phát triển khác do IFAD và các tổ chức phát triển Thụy Điển, Thụy Sỹ, Na Uy tài trợ.

Trong chu kỳ lập kế hoạch của những năm tiếp theo, phương pháp VDP-CDP – một trong những đóng góp nổi bật của GTZ – ngày càng được các sở, ban, ngành lập kế hoạch và các dự án tài trợ khác ở khu vực Bắc miền Trung chấp nhận và đưa vào áp dụng. Cụ thể, trong hai năm 2005-2006 phương pháp này đã được thực hiện thí điểm tại tất cả các xã thuộc các huyện thí điểm lựa chọn của hai tỉnh Quảng Trị và Thừa Thiên Huế và trên địa bàn tất cả các xã thuộc 5 huyện của tỉnh Quảng Bình (với trên 500 tổng số thôn áp dụng). Ngoài ra, một số dự án được tài trợ khác cũng đã áp dụng, phát triển thêm và nhân rộng phương pháp VDP-CDP. Trên cả địa bàn ba tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị và T.T Huế đều có các “Nhóm Hỗ trợ VDP” hoạt động dưới sự chỉ đạo của Sở KHĐT. Tuy nhiên, việc triển khai áp dụng phương pháp VDP-CDP ở cơ sở lại phụ thuộc vào nguồn hỗ trợ của các nhà tài trợ thông qua các dự án phát triển.

Kết quả đánh giá tác động của phương pháp VDP-CDP vào đầu năm 2007 cho thấy rằng phương pháp lập kế hoạch có sự tham gia trên thực tế mới dừng lại ở việc thu thập số liệu, thông tin phục vụ mục đích tổng hợp, xây dựng các chương trình, dự án, kế hoạch đầu tư và hoạt động của các dự án tài trợ. Điểm nổi bật ở đây là việc các dự án, chương trình, kế hoạch đầu tư cơ sở hạ tầng nông thôn và dịch vụ công được xây dựng trên cơ sở nhu cầu thực tế của người dân đã có những đóng góp đáng kể vào việc nâng cao điều kiện sống của người dân và giúp địa phương phân bổ phù hợp các nguồn lực đầu tư còn hạn chế. Một phần nội dung của các bản kế hoạch phát triển thôn – xã cũng đã được các huyện và tỉnh tham khảo để dự thảo các kế hoạch phát triển KTXH 5 năm và hàng năm của tỉnh. Tuy nhiên, vấn đề thách thức là làm thế nào để lồng ghép phương pháp VDP-CDP vào công tác lập kế hoạch phát triển KTXH thông thường một cách phù hợp và trình UBND tỉnh thông qua phương pháp để đưa vào áp dụng chính thức trên địa bàn toàn tỉnh, bao gồm cả cam kết cấp ngân sách triển khai áp dụng phương pháp lập kế hoạch đổi mới cũng như sử dụng kết quả các kế hoạch được xây dựng theo phương pháp này để làm cở sở trong việc quyết định phân bổ ngân sách nhà nước cho các địa phương.

Với sự hỗ trợ của dự án SMNR-CV, trong những tháng đầu năm 2007 Sở KHĐT tỉnh Quảng Bình đã điều chỉnh, bổ sung và đơn giản hóa phương pháp VDP-CDP để lồng ghép vào quy trình lập kế hoạch thông thường của tỉnh trên cơ sở phù hợp với các yêu cầu lập kế hoạch và khả năng tài chính của các cấp. Việc đơn giản hóa chủ yếu là nhằm đảm bảo hiệu quả về tài chính trong triển khai áp dụng, đó là chỉ tập trung vào xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế xã hội có sự tham gia ở cấp xã (cụ thể cuộc họp xây dựng kế hoạch của xã phải có sự tham gia tích cực của các trưởng thôn trên địa bàn xã). Nhờ đó, các yếu tố của phương pháp lập kế hoạch có sự tham gia vẫn được đảm bảo trong khi việc áp dụng phương pháp này nằm trong khả năng tổ chức và tài chính của chính quyền địa phương. Để nâng cao tính làm chủ của địa phương đối với các kế hoạch được xây dựng theo phương pháp có sự tham gia, tên gọi của phương pháp này được đổi từ phương pháp VDP-CDP (cách gọi thông thường của các dự án được tài trợ) thành “phương pháp lập kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội có sự tham gia của cấp xã” - gọi tắt tiếng Anh là SEDP.

Được sự thông qua của UBND tỉnh, phương pháp lập kế hoạch phát triển KTXH có sự tham gia được chỉnh sửa, bổ sung cho phù hợp với thực tế đã được đưa vào áp dụng thí điểm trong chu kỳ lập kế hoạch năm 2007 tại 85 xã thuộc 4 trong 7 huyện/thành của tỉnh Quảng Bình. Kết quả của việc áp dụng thí điểm phương pháp này rất đánh khích lệ đó là các kế hoạch phát triển xã được xây dựng trên cơ sở có sự tham gia không chỉ phản ánh nhu cầu thực tế của người dân mà còn là cơ sở để các huyện phân tích, tổng hợp và sắp xếp thứ tự ưu tiên đối với các nhu cầu phát triển KTXH từ các xã để đưa vào kế hoạch của huyện trình tỉnh xây dựng kế hoạch phát triển hàng năm của tỉnh. Quá trình tham gia của người dân trong xây dựng kế hoạch đều được ghi lại qua các biên bản cuộc họp (họp cấp xã và họp cấp huyện). Cụ thể, các nhu cầu thực tế được người dân nêu ra và được tổng hợp trong các bảng biểu về: nhu cầu đầu tư cơ sở hạ tầng/xây dựng cơ bản và nhu cầu về dịch vụ công. Trên cơ sở đó. cấp huyện sẽ tiến hành phân tích, tổng hợp và sắp xếp thứ tự ưu tiên đối với các nhu cầu của các xã để xây dựng kế hoạch cấp huyện trình lên cấp tỉnh phục vụ mục đích xây dựng kế hoạch của tỉnh hàng năm. Đây chính là cơ sở để tỉnh và huyện phân bổ ngân sách nhà nước cho việc thực hiện kế hoạch cho năm tiếp theo.